नागपूर महानगरपालिकेचा प्रभाग १२ हा शहरातील संवेदनशील आणि राजकीयदृष्ट्या ‘हाय-प्रोफाईल’ प्रभाग मानला जातो. २०१७ च्या निवडणुकीत येथे भाजप आणि काँग्रेसमध्ये ‘काट्याची टक्कर’ पाहायला मिळाली होती, जिथे दोन्ही पक्षांनी समसमान (२-२) जागा जिंकल्या होत्या.
१. प्रभागाचे भौगोलिक आणि सामाजिक वास्तव:
या प्रभागाची व्याप्ती मोठी असून यात मध्यमवर्गीय वस्त्यांपासून ते दाट लोकवस्तीच्या भागांचा समावेश होतो.
प्रमुख वस्त्या: दाभा, टेकडीवाडी, प्रेस ले-आऊट, गमगानगर, जगदीश नगर, मकर धोकडा, सुरेंद्रगड, जागृती कॉलनी, फ्रेण्ड्स कॉलनी, आकार नगर, आयबीएम रोड, मानवसेवा नगर, गजानन नगर, वीरचक्र कॉलनी, सरोज नगर, गांधी नगर, अशोकदीप कॉलनी, गवळीपुरा साईनगर, वेलकम सोसायटी, गौतम नगर, गणेश नगर, भीमसेन नगर, अंबर कॉलनी, इन्कम टॅक्स कॉलनी, जय संतोषी माता ले-आऊट, गव्हर्नमेंट प्रेस कॉलनी, वृंदावन कॉलनी, गोंड मोहल्ला, मंजिदाना कॉलनी, वास्तुशिल्प नगर या वस्त्यांचा यात समावेश आहे.
मतदारांचा कल: येथे सुशिक्षित नोकरदार वर्ग आणि श्रमिक वर्ग यांचे संमिश्र प्रमाण आहे. त्यामुळे उमेदवाराला ‘विकासाचा अजेंडा’ आणि ‘वैयक्तिक संपर्क’ या दोन्ही पातळीवर लढावे लागणार आहे.
२. राजकीय संघर्ष आणि इच्छुकांची मांदियाळी
या प्रभागात ग्वालबंसी विरुद्ध बरडे आणि वानखेडे विरुद्ध इवनाते असे संघर्ष पुन्हा पाहायला मिळू शकतात.
काँग्रेसची फळी: हरीश ग्वालबंसी, दीपक वानखेडे, स्नेहा दीपक वानखेडे, दर्शनी धवड, सुकेशिनी देशभ्रतार, मंदा मंडपे रंगारी, रोशनी आत्राम, अभिजित झा, युगल विदावत, रिजवान रुमवी, विश्वनाथ देशमुख, आकाश कावळे यांचीही नावे चर्चेत आहेत.
भाजपची रणनीती: मायाताई इवनाते, विक्रम ग्वालबंसी, अरुणा ग्वालबंसी, साधना बरडे, नरेश बरडे, राखी शिंगारे, ज्ञानेश्वर साव, प्रशांत कुंभरे, विनोद बघेल यांनीही आपली दावेदारी भक्कम केली आहे.
नव्या चेहऱ्यांची संधी: नव्या कार्यकर्त्यांना संधी देण्याची मागणी जोर धरत असल्याने, दोन्ही पक्षांतर्गत उमेदवारी मिळवण्यासाठी मोठी ओढाताण होणार आहे.
३. प्रभागातील मुख्य समस्या: जनतेचा कौल काय?
प्रशासकीय राजवटीत या प्रभागात अनेक मूलभूत समस्या प्रलंबित राहिल्या आहेत.
पाणीटंचाई: सुरेंद्रगड आणि कोलबा स्वामी कॉलनी भागात उन्हाळ्यात पिण्याच्या पाण्याची मोठी समस्या निर्माण होते.
स्वच्छता आणि आरोग्य: आरबीआय कॉलनी आणि जागृती कॉलनीतील रस्त्यांवर कचऱ्याचे ढीग साचलेले असतात, ज्यामुळे नागरिकांचे आरोग्य धोक्यात आले आहे.
पायाभूत सुविधा: टेकडीवाडी ते वैभव नगर दरम्यानच्या रस्त्यांची दुर्दशा झाली असून जागृती कॉलनीतील ‘ग्रीन जिम’ची दुरवस्था झाली आहे.
४. विश्लेषण: प्रभाग १२
(जमेच्या बाजू) – दोन्ही पक्षांकडे प्रबळ माजी नगरसेवक आणि तळागाळातील कार्यकर्त्यांचे जाळे आहे.
(कमकुवत दुवे)- अंतर्गत गटबाजी आणि उमेदवारीसाठी होणारी स्पर्धा पक्षाला कमकुवत करू शकते.
(संधी) -सुशिक्षित मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी डिजिटल मार्केटिंगचा वापर प्रभावी ठरू शकतो.
धोके – अपक्ष उमेदवार (उदा. ज्ञानेश्वर साव, दीपक वानखेडेंची भूमिका) निर्णायक मतांचे विभाजन करू शकतात.
५. ‘पॉलिटिकल वझीर’चा स्ट्रॅटेजिक व्ह्यू
प्रभाग १२ मध्ये विजय मिळवण्यासाठी केवळ राजकीय वारसा असून चालणार नाही. मतदारांमध्ये प्रशासनाबद्दल असलेल्या रोषाचा वापर करून जो उमेदवार ‘पाणी आणि रस्ते’ यांवर ठोस कृती आराखडा सादर करेल, तोच बाजी मारेल. ‘मतदान केंद्रावर पकड’ हीच या निवडणुकीची गुरुकिल्ली असेल.
