नागपूर महानगरपालिकेचा प्रभाग ३० हा दक्षिण- मतदारसंघ नागपुरातील एक अत्यंत महत्त्वाचा प्रभाग आहे. २०१७ च्या निवडणुकीत भाजपने येथे ३-१ असे यश मिळवून आपले वर्चस्व सिद्ध केले होते. मात्र, गेल्या काही वर्षांतील राजकीय उलथापालथ आणि स्थानिक प्रश्नांवरून मतदारांमध्ये असलेली नाराजी यामुळे यंदा येथील लढत ऐतिहासिक होणार आहे.
१. राजकीय पार्श्वभूमी आणि ‘घरवापसी’चे वारे
भाजपचे वर्चस्व: २०१७ मध्ये भाजपने या प्रभागावर आपली मजबूत पकड निर्माण केली होती. नागेश सहारे, रिता मुळे आणि स्नेहल बिहारे यांसारख्या नेत्यांनी भाजपचा विजय सुकर केला होता.
काँग्रेसचे आव्हान: काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते संजय महाकाळकर यांनी २०१७ मध्ये येथे विजय मिळवून पक्षाचे अस्तित्व टिकवून ठेवले होते.
ट्विस्ट: दीपक कापसे यांनी पुन्हा काँग्रेसमध्ये प्रवेश केल्याने (घरवापसी) या प्रभागातील काँग्रेसची ताकद वाढली असून भाजपसमोर तगडे आव्हान उभे राहिले आहे.
२. प्रभागातील प्रमुख वस्त्या:-
या प्रभागाची रचना प्रामुख्याने जुन्या वस्त्या आणि मध्यमवर्गीय वसाहतींमध्ये झालेली आहे:
प्रमुख वस्त्या: बिडीपेठ, न्यू सुभेदार ले आऊट,दत्तात्रय नगर, आशीर्वाद नगर, ताजाबाद दरबार, सिंधीबन, ठाकूर प्लॉटस, सरताज कॉलोनी, संतोषी माता नगर, सोळंकी वाडी, अग्निशमन कार्यालय, निराला ले- आऊट, गौसीयाँ ले-आऊट, शामबाग, सक्करदरा तलाव, भांडे प्लॉटचा काही भाग, छोटा ताजबाग.
३. ग्राऊंड रिअॅलिटी:
सक्करदरा तलावाचा रखडलेला कायापालट या प्रभागातील मतदारांसाठी सर्वात मोठा मुद्दा ‘सक्करदरा तलाव’ हाच आहे:
सौंदर्यीकरणाचा प्रश्न: सक्करदरा तलावाच्या सौंदर्यीकरणासाठी कोट्यवधींचा निधी मंजूर होऊनही, काम कासवगतीने सुरू असल्याचा रहिवाशांचा आरोप आहे. तलावातील गाळ आणि अस्वच्छतेमुळे परिसरातील नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
सीवरेज आणि पाणी: जुन्या वस्त्यांमध्ये सीवरेज लाईन अनेक ठिकाणी खराब झाली असून पावसाळ्यात सांडपाणी रस्त्यावर येण्याच्या तक्रारी आहेत.
कचरा व्यवस्थापन: उपनगरातील कचरा संकलन अनियमित असल्यामुळे सार्वजनिक ठिकाणी कचऱ्याचे ढीग साचलेले पाहायला मिळतात.
४. विश्लेषण: प्रभाग ३०
बळ :- भाजपचे केडर बेस संघटन आणि सक्करदरा परिसरात असलेली पारंपरिक व्होट बँक
कमकुवत दुवे:- सक्करदरा तलावाचे रखडलेले काम आणि प्रशासकीय दिरंगाईबद्दल मतदारांमधील नाराजी.
संधी:- दीपक कापसे यांच्या घरवापसीमुळे काँग्रेसला दलित आणि ओबीसी मतांचे ध्रुवीकरण करण्याची संधी.
५. पोल्टीकल वझीरचा स्ट्रॅटेजिक व्ह्यू:-
प्रभाग ३० मध्ये यावेळी केवळ ‘पक्षाचे नाव’ चालणार नाही. येथील मतदार हा वैयक्तिक संबंधांना महत्त्व देणारा आहे. जो उमेदवार ‘सक्करदरा तलावाचा कायापालट’ आणि ‘बिडीपेठ परिसरातील आरोग्य सुविधा’ यांवर ठोस कृती आराखडा सादर करेल, तोच विजयी ठरेल.
टीप: १५ जानेवारी २०२६ रोजी होणाऱ्या मतदानासाठी बिडीपेठेचा कल कोणाकडे असेल, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल.
